Esthetic Movement

Esthetic Movement   (1870-1900)

Historiek

In de tweede helft van de 19e eeuw leidden ontwikkelingen in de Britse kunst, architectuur en vormgeving tot het ontstaan van de Esthetic Movement, een moderne versie van Victoriaanse vormgeving die grotendeels parallel liep aan de Arts-and-Craftsbeweging en die alle objecten tot kunst wilde verheffen. De Esthetic Movement werd gedreven door slogans als “ l’art pour l’ art” en was, net als de Arts-and-Craftsbeweging, een reactie op de overdrijving van de Gothic revival. Maar anders dan de Arts-and-Craftsbeweging verwierp het estheticisme het idee dat kunst een sociaal of moralistisch doel had. In de architectuur werd de beweging gekenmerkt door het gebruik van eenvoudige materialen en in de decoratieve kunsten door Japanse en Chinese kunstuitingen en ambachtelijkheid.

De Esthetic Movement liet in het begin een contrast zien met de weelderigheid van de klassieke stijlen. Ze was onopgesmukt en puur en had soberheid als eerste doelstelling. Maar door een decoratieve interpretatie en de invloed van de Japanse en andere culturen raakten deze oorspronkelijke ideeën besmet. De beweging werd opgericht door Christopher Dresser en Owen Jones die beiden vonden dat goede vormgeving samenhing met functie en gebruikswaarde. Het grote vakmanschap van de Japanse vormgeving met zijn abstracte en geometrische vormen waarmee het Westen pas recentelijk had kennisgemaakt, had ook grote invloed op de stijl Godwin verwesterde Japanse en Chinese vormen in zijn Anglo-Japanse meubilair en westerse vormgeving kwam onder oosterse invloed. Keramiek kreeg een oosterse vorm en Tiffany & Co. in New York produceerde zilveren voorwerpen met een Japans motief. De Japanse invloed was ook zichtbaar in Europa, vooral in Frankrijk, waar het Japonisme bloeide in de keramiek, glaskunst en het metaalwerk.

De Esthetic Movement had veel aanhangers die gemeen hadden dat ze de rigiditeit van het vroege Victorianisme wilden doorbreken en een vrijere opvatting van kunst en design verlangden. Doordat er tussen 1871 en 1878 in Londen, Wenen, Philadelphia en Parijs een aantal internationale tentoonstellingen werden gehouden en Morris & Co in Londen en Cottier & Co in New York workshops organiseerden, raakte het grote publiek in de ban van deze beweging. Handboeken over binnenhuisarchitectuur zoals Hints on Housebold Taste en The House Beautiful dienden als extra publiciteitsmiddelen.

Het laatstgenoemde boek van Clarence Cook benadrukte nogmaals dat het belangrijk was te kiezen uit verschillende periodes en heterogene componenten op harmonieuze wijze te combineren zodat een prachtige samenhang zou ontstaan. De architectuurstijl van E.W. Godwin met zijn overdadige gebruik van rode, beschilderde baksteen, overdreven hoge schoorstenen en trapgevels, en Prerafaëlitische schilders als Edward Burne-Jones en de geschriften van Oscar Wilde maakten ook deel uit van deze stroming. Liberty in Londen werd dé plek waar de nieuwste producten van de vaklieden van de Esthetic Movement te vinden waren. De beweging had in Europa invloed op kunst en vormgeving en leidde uiteindelijk tot de Art Nouveau en de Secession,

Belangrijkste kenmerken

  • Zonnebloemmotieven
  • Gebruik van abstracte Japanse vormen
  • Pure, heldere lijnen
  • Net als de arts-and-craftsbeweging een reactie op de overdreven neogotiek
  • tegen het idee dat kunst een sociaal of ethisch doel moet hebben.
  • Groot vakmanschap, gebruik van abstracte en geometrische vormen uit de Japanse ontwerpstijl.
  • Nauw verwant met de Queen Annestijl in de architectuur,
    de pre-rafaëlieten als Holman Hunt en Edward Burne-Jones
    en met Oscar Wilde in literatuur en poëzie .

Trendsetters,    Actoren

  • Edward William Godwin (1833-1886), Engeland, Architect/vormgever
  • Owen Jones (1809-1874), Engeland, Vormgever
  • Christopher Dresser (1834-1904), Engeland, Vormgever/theoreticus
  • Oscar Wilde (1854-1900), Engeland, Schrijver
  • Gebroeders Gustave (1830-1898) en Christian (1840-1883) Herter:, USA, Vormgevers/interieurontwerpers
  • Louis Comfort Tiffany (1848-1933), USA, Vormgever/ambachtsman
  • François Eugène Rousseau (1827-1891), Frankrijk, Vormgever/glas en keramiek