Design tussen 1990 en 2015

Design tussen 1990 en 2015

Zelf energie opwekken

Op een tocht door Afrika in het begin van de jaren ’90 werd Trevor Boylis, een Britse uitvinder, zich bewust van het belang van de radio als bron van informatie voor afgelegen gemeenschappen die niet over elektriciteit beschikten. Hoewel er in veel dorpen een radio was, was die veelal onbruikbaar geworden omdat de batterijen schandalig duur waren. Dit betekende dat belangrijke informatie, specifiek in verband met gezondheid, niet altijd op die plaatsen geraakte waar ze het meest nodig was.

Boylis’ antwoord hierop was de uitvinding van een opwindbare radio die werkt op de energie die hij zelf voortbrengt. Samen met een fabrikant produceerde hij een model dat vandaag overal in Afrika een enorm succes is. De opwindbare radio belicht twee van de belangrijkste zaken waarmee het design van de jaren ’90 rekening moest houden: ecologie en communicatie.

Zorg voor het milieu

Sommige designers van de jaren ’90 willen de schade herstellen die de mens in de 19de en 20ste eeuw aan de planeet heeft toegebracht door de massale industrialisering, of tenminste beperken in de toekomst.

In 1985 ontdekten wetenschappers dat er een gevaarlijk groot gat in de ozonlaag zat. Ze beweerden dat wanneer dat gat nog groter werd, de temperatuur op onze planeet zou stijgen, met catastrofale gevolgen. Regeringen reageerden snel op dit nieuws, wat voor hen ongewoon was. Ze gingen samenwerken aan het Montreal Protocol opgesteld in 1987 en opnieuw bekrachtigd in 1990 en verscherpten de controle op producten als spuitbussen en koelkasten die gevaarlijke stoffen bevatten, zoals chloorfluorkoolstoffen, beter bekend als CFK’s.

In de jaren ’70 en ’80 werd duidelijk dat de energiebronnen binnen afzienbare tijd uitgeput zouden zijn, als ze in hetzelfde tempo werden geëxploiteerd. Fossiele brandstoffen zijn niet onuitputtelijk. Daarom zoeken ontwerpers naar oplossingen die verspilling ervan tegengaan.

Alternatieve energiebronnen worden uitgeprobeerd: auto’s op zonne-energie zijn ontwikkeld in Australië en op andere plaatsen. De elektrische auto, eens de droom van een uitvinder, is vandaag al realiteit.

Als antwoord op de kaalslag van de wouden door de steeds toenemende vraag naar papier en hout wordt meer recyclagepapier gebruikt en gezocht naar alternatieven voor communicatie en het opslaan van informatie. Een papierloos kantoor, waar alleen nog elektronisch wordt gewerkt, is echter nog lang geen werkelijkheid.

Gerecycleerde producten

De ingebouwde veroudering van een product waarvan eerder sprake wordt stilaan vervangen door een verantwoorde duurzaamheid. Designers gebruiken meer gerecycleerd materiaal voor hun ontwerpen en trachten producten te maken die weinig energie verbruiken en die op hun beurt gerecycleerd of hersteld kunnen worden.

Een goed ontworpen auto is er een die weinig brandstof verbruikt, weinig schadelijke stoffen uitstoot, lange tijd meegaat, gemakkelijk hersteld kan worden en waarvan de onderdelen aan het eind van zijn levensduur kunnen worden gerecycleerd of ten minste veilig kunnen worden opgeslagen.

In de snel evoluerende computerindustrie is de laatste trend dat men machines ontwerpt die men kan upgraden, in plaats van de hele machine door een nieuwere te vervangen.

Massacommunicatie

In de jaren ’90 zagen we ook adembenemende ontwikkelingen in massacommunicatie. Het lijkt erop dat Internet en de informatiesnelweg dezelfde impact op ons leven zullen hebben als de telefoon, de televisie of de auto. Via de computer kun je toegang krijgen tot databanken over de hele wereld.

Vanuit je woonkamer in Brussel of London kun je binnen in het Smithsonian Institution in Washington DC, of kun je een virtueel geleid bezoek brengen aan het Natural History Museum in Londen. Omdat deze nieuwe ontwikkelingen nog in hun kinderschoenen staan, kan niemand voorspellen hoe groot de impact ervan zal zijn op de 21ste eeuw, net zoals niemand in 1900 kon voorzien hoe groot de invloed van Graham Bells telefoon zou worden op ons privé en beroepsleven.

De toekomst

In het laatste decennium van deze eeuw neemt de vooruitgang in technologie en wetenschap ongekende vormen aan. De veranderingen in de volgende eeuw zullen vermoedelijk nog meer impact hebben dan die in de voorbije eeuw. Hoewel het onmogelijk is om exact te voorspellen wat de toekomst precies brengen zal, zijn er toch een aantal aanwijzingen.

Er zullen bijvoorbeeld machines worden ontworpen die minder dan een halve millimeter in diameter groot zijn en in het lichaam kunnen worden ingespoten om bloedklonters te vernietigen.

De Hubble-telescoop zendt ons foto’s die onze voorstelling van het heelal volledig wijzigen. Wetenschappers schatten nu dat er ten minste 50 miljard sterrenstelsels zijn, en geen 10 miljard, zoals men vroeger dacht en die ons kunnen motiveren om de ruimte opnieuw te verkennen.

In het transportsector is er sprake van een nieuwe generatie superstraalvliegtuigen, die de Concorde ver achter zich laten en boven de atmosfeer zullen vliegen. Vluchten rond de aarde zullen dan mogelijk zijn in een fractie van de tijd die er nu voor nodig is. Door het einde van de koude oorlog, de afzwakking van de wapenwedloop en de eenmaking van Europa is er een kans op meer internationale samenwerking en kan de wereld een veiliger plaats worden.

En dankzij het vernuft en de toenemende morele verantwoordelijkheid van wetenschappers en ontwerpers hebben we alle reden om de volgende eeuw met groot optimisme tegemoet te zien.