Wetenschappelijke experts

Wetenschappelijke experts

Kunsthistorici en academici

Vele kunsthistorici of andere academici uit musea (of ook het Koninklijk Instituut voor Kunstpatrimonium – Kik) hebben zo een grondige kennis van het oeuvre van een bepaalde artiest, dat ze gerust als referentie kunnen fungeren bij de expertise van een voorwerp. De expertise van deze mensen is meestal gratis, maar zij weigeren veelal om deontologische redenen om een waardebepaling te doen van een kunstwerk in het kader van een verkoop. Toch zal men verschillende museumexperts bereid vinden om een opinie te geven over een werk en die kan op zich al veelzeggend zijn.

We moeten echter wel voor ogen houden dat het hier om een stilistische bespreking van een oeuvre zal gaan. Zoals we gezien hebben, kan dit al voor een groot stuk uitsluitsel geven, maar soms is het nodig om meer diepgravende wetenschappelijke onderzoeken te laten uitvoeren door de volgende categorie experts.

Wetenschappers zoals dokters, chemici

Zij zijn degene die de verschillende boven opgesomde testen uitvoeren (TL-test, dendrochronologie, CAT -scan, … ). Hun bijdrage aan de expertise van (vooral heel dure) antieke objecten wordt groter. Een goede interpretatie van de door hen bekomen resultaten, is echter onontbeerlijk om van een kwaliteitsvolle expertise te kunnen spreken. Het grote nadeel van deze tests is de kostprijs, die in vele gevallen zeer hoog is.

Speciale onderzoekscommissies

Soms gebeurt het dat er met betrekking tot het werk van één artiest een commissie samengesteld wordt met verschillende deskundigen, die een grondige studie moeten maken van het totale oeuvre van de artiest en dus moeten bepalen wat authentiek is en wat niet. Een voorbeeld hiervan is het “Rembrandt Research Project“, dat indertijd opgericht werd in Nederland om in de stroom van valse, halfvalse en authentieke werken van Rembrandt het kaf van het koren te scheiden. Dezelfde problemen die we aangehaald hebben in verband met de gespecialiseerde experts en de stichtingen (gevaar van de monopolypositie, … ) gelden hier ook.

Bovendien ligt bijvoorbeeld het Rembrandt Research Project onder vuur, omdat een aantal werken van Rembrandt die als vals bestempeld werden, nu toch van de meester zelf blijken te zijn.

Gerechtelijke expert

Dit is een deskundige aangesteld door de rechtbank. De gerechtelijke deskundige vervult een taak in opdracht van de rechter. Het is een tijdelijke opdracht, die moet uitvloeien in een deskundigenverslag. Belangrijk is ook dat de gerechtelijke expert de eed moet afleggen (op straffe van nietigheid), zoals voorzien door art. 979 van het Ger. Wetboek, namelijk: “Ik zweer dat ik mijn opdracht in eer en geweten, nauwgezet en eerlijk vervuld heb”.

Gerechtsexpert ben je niet “ad vitam aetemam”. Na het inleveren zijn deskundigenverslag houdt de opdracht op. Men wordt immers maar voor een specifieke taak aangesteld en men is dus niet altijd gerechtsexpert zoals sommigen wel eens beweren. Elke boven geciteerde expert kan trouwens gerechtsexpert worden.

Taxateur

Dit is wat in de volksmond een “schatter” genoemd wordt. De taxateur is een persoon die soms aangeduid wordt door een notaris of door een familielid, wanneer een inboedel moet geschat worden. Ook verzekeringen doen geregeld beroep op zijn diensten bij opstellen van het contract en in geval van schade, diefstal, … Hij/zij moet dus een beetje van alle markten thuis zijn en is dus vaak een “generalist”. De taxateur spreekt zich normaal gezien niet uit over de authenticiteit van de stukken. Er wordt enkel verwacht dat hij een uitspraak doet over de waarde van een kunstvoorwerp.

Wij zouden met Janpiet Callens willen pleiten voor de vervanging in de veilingzalen van het begrip “expert” door de titel “taxateur”. Het is inderdaad zo dat deze “experts”, werkzaam in de veilingzalen, een deskundigheid opgebouwd hebben, wegens het volume van de stukken die door hun handen komen, maar wanneer er een betwisting is in verband met authenticiteit, meestal hun handen in onschuld wassen.

 


© Copyright by Antiekexpert Karel Waegemans en
Axel Poels 
Hoofdinspecteur van de dienst kunstcriminaliteit van de Federale Politie Brussel