Soorten vervalsingen

Soorten vervalsingen

We kunnen de verschillende vervalste objecten indelen in drie groepen:

Totale vervalsing

Dit is de volledige productie van een nieuw werk dat vervolgens al dan niet kunstmatig verouderd wordt en op de markt gebracht wordt als een authentiek antiek voorwerp. Een voorbeeld hiervan zijn de werken, zogezegd van de hand van Karel Appel, die uit het atelier voortkwamen van de Nederlander Geert Jan Jansen.

Het zijn volledig nieuwe werken, die soms door hem verouderd werden door ze in thee te drenken of er het stof uit de zak van de stofzuiger over te gieten, en die daarna aangeboden werden in veilingzalen en aan argeloze kopers verkocht werden als zijnde authentieke werken van Appel.

Half vervalsing

Hierbij worden authentieke stukken of fragmenten samengevoegd om één of meerdere nieuwe stukken te maken. Zo gebeurt het bijvoorbeeld dat een authentiek schilderij in stukken gezaagd wordt en men met de originele stukken verschillende nieuwe schilderijen maakt, waarbij het niet altijd gemakkelijk is om de vervalsing te ontdekken, aangezien een groot deel van de nieuwe werken authentiek is.

Deze techniek wordt soms gebruikt om meer te verdienen aan de verkoop van een kunstwerk (van één werk maakt men er immers twee of meer, met tweemaal meer winst als gevolg … ), maar is ook een truc die door kunstdieven wordt toegepast om gemakkelijker gestolen kunstwerken op de markt te brengen. Als er twijfel bestaat over de herkomst van een werk, zal door deze truc een vergelijking tussen het verdachte werk en de foto van het originele gestolen kunstwerk, niet altijd leiden tot de ontdekking van het gestolen stuk.

Met de nieuwste software, die door verschillende Europese politiediensten nu gebruikt wordt om hun databanken van gestolen kunstwerken te beheren (Franse politie, Italiaanse Carabinieri en binnenkort ook Nederlandse Rijksrecherche) is het echter mogelijk om bij fotografische vergelijking een gestolen kunstwerk te identificeren, zelfs al is er slechts een foto van een deel van het werk voorhanden.

Verbetering

Hier laat men het originele kunstwerk heel, maar gaat men bepaalde zaken toevoegen, zoals een signatuur. Dit is één van de meest voorkomende vervalsingen. Tal van middelmatige schilderijen uit een bepaalde periode of van navolgers of leerlingen van bekende meesters, worden op die manier geüpgraded tot een hogere categorie, waardoor hun waarde stijgt.

Authentieke werken met later toegevoegde signatuur

Tal van authentieke werken uit de renaissance, die ongesigneerd waren, maar waarvan het duidelijk was wie de maker was, hebben in de 18de en de 19de eeuw soms een signatuur gekregen. Het was namelijk een gewoonte dat verzamelaars die zeker waren van de herkomst en van de makers, zelf de signatuur van de maker lieten aanbrengen. Hoewel de signatuur op die werken dus niet authentiek is, gaat het hier wel degelijk om authentieke werken van de hand van de artiesten, wier naam onderaan het werk gezet werd.

Niet-authentieke werken met later authentieke toegevoegde signatuur

Men moet hier ook zeer voorzichtig zijn met niet-authentieke werken waarop wel authentieke signaturen worden aangebracht door de artiesten. Het hierboven al geciteerde voorbeeld van Kees Van Dongen, die een totale vervalsing signeerde, denkende dat ze van zijn hand was, is geen alleenstaand geval.

Er zijn de werken van Appel, door Geert Jan Jansen gemaakt, en vervolgens gesigneerd door de artiest zelf, die dacht dat het een werk van hem betrof. Er is bijvoorbeeld ook Andy Warhol die uit postmodernistische spielerei soms door anderen gemaakte kopieën van zijn werk signeerde.

 

 


© Copyright by Antiekexpert Karel Waegemans en Axel Poels
Hoofdinspecteur van de dienst kunstcriminaliteit van de Federale Politie Brussel