Bauhaus

Bauhaus

Historiek

Bauhaus (1919-1933)  , de stijl die het meest met het modernisme wordt geassocieerd, ontleent zijn naam aan de Duitse architectuurschool Staatliches Bauhaus Weimar, kortweg het Bauhaus genoemd. De school werd in 1919 in Weimar (Duitsland) door de architect Walter Gropius opgericht. Gropius geloofde sterk in het concept van het Gesamtkunstwerk (het “totaalkunstwerk”, een versmelting van alle kunstvormen).

Hij verzon de naam Bauhaus, een samentrekking van de woorden “bauen” en “Haus”, als symbool voor zijn ideeën. De school was ontstaan door het samengaan van de Sächsische Hochschule für Bildende Kunst en de Sächsische Kunstgewerbeschule in Weimar, en had als doel kunstenaars te trainen in industriële productie.

In de eerste periode werd het Bauhaus sterk beïnvloed door de kunstenaar Johannes ltten die als docent de nadruk legde op “intuïtie en methode” en op ‘subjectieve ervaring en objectieve herkenning”. Itten en Lyonel Feininger (187I-1956) en Gerhard Marcks (1889-198I) waren verantwoordelijk voor de eenjarige basistraining waarin studenten de grondprincipes van vormgeving en kleurentheorie werden bijgebracht.

Docenten van de school werden “meesters” genoemd en studenten “gezellen”. Aan de inleiding werden studenten in verschillende ateliers klaargestoomd voor tenminste één ambacht. Iedereen was echter betrokken bij de Mazdaznan (een zoroastriaanse beweging die innerlijke harmonie nastreefde en die aan meditatie en vegetarisme deed) en hij probeerde spiritualiteit te combineren met kunst en vormgeving. Gropius was het hier niet mee eens. Itten verliet de school in december 1922 en dit was in feite het einde van de expressionistische periode van het Bauhaus.

Zijn opvolgers, Josef Albers en László Moholy-Nagy, kozen een meer industriële aanpak en organiseerden bezoeken van studenten aan fabrieken als onderdeel van het curriculum. Doordat het Bauhaus voornamelijk door de staat werd gesubsidieerd, kreeg de school in Weimar veel kritiek uit politieke hoek. Om de staatssteun te verantwoorden werd in 1923 een grote tentoonstelling gehouden. Hier was werk te zien van het Bauhaus en ook een aantal ontwerpen van De Stijl, waaronder de rood-blauwe stoel van Rietveld .

Op de tentoonstelling was te zien dat een nieuwe, ronduit moderne grafische vormgeving in opkomst was, met De Stijl en het Russisch constructivisme als inspiratie. De tentoonstelling haalde haar doelstelling niet helemaal want de subsidie aan de school werd gehalveerd toen in Weimar, als eerste Duitse stad, de NSDAP aan de macht kwam. Het radicale en door velen als socialistisch beschouwde karakter van het Bauhaus werd door de plaatselijke autoriteiten niet op prijs gesteld.

In 1925, na allerlei politieke meningsverschillen, werd de school gedwongen van Weimar naar Dessau te verhuizen, een stad die nog geregeerd werd door de politiek veel ontvankelijker sociaal-democraten. Door de verhuizing kreeg de school ook de broodnodige financiële steun uit de VS, waar via het Dawes-plan een lening werd verkregen. De subsidie werd gegeven op voorwaarde dat de school zich gedeeltelijk zelf zou bedruipen door de productie en verkoop van eigen ontwerpen.

Het Staatliches Bauhaus verhuisde in 1926 naar zijn nieuwe onderkomen in Dessau. Het gebouw was ontworpen door Gropius en interieur, meubilair en stoffering door de studenten en docenten. Het ontwerp van de nieuwe school betekende voor het Bauhaus een nieuwe richting: die van het industrieel functionalisme. De school gaf zijn eigen diploma’s uit, “meesters” werden nu “professoren” genoemd en de school verbrak alle banden met de plaatselijke vakverenigingen.

In 1925 werd Bauhaus GmbH opgericht, een naamloze vennootschap, zodat het Bauhaus producten kon verkopen. Herbert Bayer ontwierp een catalogus, maar de verkoop liep niet. Hoewel de producten machinaal geproduceerd leken, waren veel Bauhaus­ producten niet geschikt voor industriële productie. Toen de verschillende licenties met externe producenten niet de gewenste opbrengst hadden, diende Gropius zijn ontslag in en droeg de leiding over aan Hans Meyer.

Tijdens Meyers korte directeurschap van 1928 tot 1930, had de school commercieel meer succes. Hij gaf licenties aan producenten en maakte de Bauhausstijl toegankelijk voor een groter publiek. Maar Meyers marxistische principes waren niet populair. Hij probeerde het Bauhaus te politiseren en introduceerde colleges over economie, psychologie en marxisme, en benaderde vormgeving op een wetenschappelijkere manier. Om producten te kunnen maken die voor de arbeidende klassen praktisch en betaalbaar waren, moest vorm, volgens Meyer, een afgeleide zijn van functionaliteit en kosten. In 1930 werd Ludwig Mies van der Rohe overgehaald om directeur te worden.

Omdat hij de school moest depolitiseren gaf hij op 9 september 1930 opdracht de school met onmiddellijke ingang te sluiten. Alle studenten moesten zich opnieuw inschrijven voor de heropening het volgende semester. Tijdens de sluiting was men een nieuw curriculum overeengekomen. De oorspronkelijke inleiding werd niet verplicht gesteld en de studie van architectuur kreeg primaire status.

Toegepaste kunst mocht blijven op voorwaarde dat alleen producten mochten worden ontworpen die industrieel geproduceerd konden worden. Maar de politieke situatie bleef instabiel en het duurde niet lang of de nationaalsocialisten namen de macht over in Dessau en dwongen de school binnen het jaar tot sluiting.

Bauhaus ging in Berlijn verder als privé-school, maar ook die stad viel al spoedig in handen van de nationaalsocialisten. De Gestapo viel de school binnen en verzegelde het gebouw terwijl er naar communistische literatuur gezocht werd. De school ging nooit meer open. Op 19 juli 1933 kwamen de professoren bijeen en stemden voor het ontbinden van het Bauhaus. Velen verhuisden naar de VS, vaak via Engeland.

In 1937 stichtte Moholy-Nagy het New Bauhaus in Chicago, maar hij had niet veel succes. Gropius werd professor in de architectuur op Harvard (1937-1952) en in 1938 werd een grote retrospectieve tentoonstelling van het werk van Bauhaus gehouden in het Museum of Modern Art (MoMA) in New York, waar een nieuw Amerikaans publiek kennismaakte met het Bauhaus. Het Bauhaus bestond maar veertien jaar en had in die jaren slechts 1250 studenten. Ondanks deze korte periode heeft het progressieve en experimentele curriculum en het vernieuwende trainingsprogramma een enorme invloed op de vormgeving gehad, en die heeft het ook nu nog.

Bauhaus

te koop op het internet

Bauhaus

te koop op het internet

Meer informatie vindt u
via onderstaande links

DESIGN
Design
The design encyclopedia
De Industriële Revolutie

ARTS & CRAFTSBEWEGING
Arts & Crafts Movement
Arts & Crafts
Craftsman Workshops
Neogotiek
Modernisme
William Morris
A. W. N. Pugin
Working Men’s College
Wren’s City Churches
National Association for the Advancement
The Human Hive
Gustav Stickley
Charles F.A. Voysey
John Ruskin
The Stone of Venice
The Great Exhibition

ESTHETIC MOVEMENT
International Exhibition 1862
Christopher Dresser
The Grammar of Ornament
Victoriaanse vormgeving
Victoriaanse ornamenten
Christopher Dresser
Owen Jones
Prerafaëlitische Schilders
Félix Bracquemond 
The Grammar of Ornament
Owen Jones

JAPONISME
Japonisme
Tiffany
Louis Comfort Tiffany
Le Japon Artistique

ART NOUVEAU
Art Nouveau
Henri Toulouse-Lautrec
Hector Guimard
Emile Gallé
René Lalique 
Louis Majorelle
Victor Horta
Henri van de Velde
Louis Comfort Tiffany
Charles Rennie Mackintosh
Peter Behrens
Richard Riemerschmid
Josef Franz Maria Hoffmann
Otto Wagner
Joseph Maria Olbrich
Koloman Moser
Antonio Gaudi

MODERNISME
Nikolaus Pevners
Le Corbusier
Adolf Loos
Ornament und Verbechen
Peter Behrens
Walter Gropius
Ludwig Mies van der Rohe

SECESSION
Secession
Gustav Klimt

ART DECO
JacquesEmile Ruhlmann
René-Jules Lalique
Donald Deskey

DE STIJL
De Stijl
Theo van Doesburg
Jacob Johannes Pieter Oud 
Gerrit Thomas Rietveld

BAUHAUS
Bauhaus
New Bauhaus Chicago
Hochschule für Gestaltung
Breuer
László Moholy–Nagy
Marianne Brandt
Mart Stam

MODERNE STIJL
Moderne stijl
Eileen Gray

STREAMING
Henry Dreyfuss

ORGANIC DESIGN
Organic Design
Frank Lloyd Wright
Charles Alvar Aalto 
Eero Saarinen
Charles Eames en Ray Eames
Pierre Paulin

INTERNATIONALE STIJL
Internationale stijl
Philip Cortelyou Johnson

MODERN SCANDINAVISCH DESIGN
Modern Scandinavisch design
Bruno Mathsson
Josef Frank
Arne Jacobsen
Verner Panton
Borge Mogensen
HansJorgen Wegner
Tapio Veli Ilmari Wirkkala

ZWITSERSE SCHOOL
Adrian Frutiger

SPACE AGE
Richard Sapper

ANTIDESIGN
Alessandro Mendini
Michele de Lucchi
Ettore Sottsass jr.

HIGHTECH
Norman Foster

POSTINDUSTRIALISME
Ron Arad

DECONSTRUCTIVISME
Deconstructivisme
Frank Owen Gehry
Ross Lovegrove

Belangrijkste kenmerken

Functionaliteit in plaats van versiering

Gebruik van staal en cement in gebouwen

Asymmetrie en regelmaat versus symmetrie

Vorm volgt functie

Overtuiging dat de kunsten baat hadden van de combinatie arnbachtelijkheid en techniek

Een gepolitiseerde beweging die een radicale en volgens velen socialistische visie had

Progressief, experimenteel programma en innovatieve doceermethodes

 

Trendsetters Activiteiten

Walter Gropius (1883-1969), Eerste directeur van het Bauhaus (1919-1928), Bauhausarchitect, Dessau

Marcel Breuer (1902-1971), Student aan het Bauhaus, Weimar, docent van het Bauhaus, Dessau

Ludwig Mies van der Rohe (1886-1969), Directeur van het Bauhaus (1928-1930)

Hannes Meyer (1889-1954), Directeur van het Bauhaus (1930-1933)

László Moholy-Nagy (1895-1946), Fotograaf, kunstenaar, grafisch ontwerper, docent van de Bauhausbasiscursus (1923-1928)

Marianne Brandt (1893-1983), Mocht als een van de weinige vrouwelijke Bauhausleden in de metaalwerkplaatsen komen

Oskar Schlemmer (1888-1943), Regisseur, Bauhausmeester in de beeldhouwkunst (1923-1929)

Mart Stam ( 1899 -1986), Gastdocent van het Bauhaus