Wiener Werkstätte

Wiener Werkstätte

Historiek

De Wiener Werkstätte, (1903-1932) Produktiv­ Gemeinschaft von Kunsthandwerkern in Wien, die in 1903 werd opgericht om de kunstnijverheid te bevorderen, kwam voort uit de Wiener Sezession. De coöperatie werd gesticht door twee Actoren van de Sezession, Josef Hoffman en Koloman Moser, en de rijke bankier Fritz Wärndorfer. De Wiener Werkstätte nam het initiatief over van de Britse arts-and-craftsbeweging, vooral van Charles Ashbee‘s Guild of Handicraft die een soortgelijke missie had.

Deze werd door Hoffmann omschreven als de behoefte “om een intieme relatie tussen publiek, de ontwerper en de handwerksman” te creëren en “om goede, eenvoudige dingen voor in huis” te maken. In de filosofie van de Werkstätte stond het streven naar gelijkwaardigheid van ontwerper en handwerksman centraal en daarom stond op alle ontwerpen van de werkplaatsen het monogram van beide.

In 1905 had de Wiener Werkstätte met zijn opvallend moderne stijl de leiding overgenomen van de Secession als progressieve Weense organisatie van handwerkslieden en had meer dan honderd arbeiders in dienst. Ze werkten in een aantal kleine werkplaatsen en eenieder hield zich bezig met zijn eigen ambacht, van het maken van kasten tot het inbinden van boeken. Er was ook een ontwerpatelier en een architectuurbureau.

In zijn bloeiperiode produceerde de Werkstätte meubels, grafiek, metaalwerk, textiel, sieraden, kleding, glaswerk, behang en keramiek van meer dan tweehonderd ontwerpers, maar ook beroemde Gesamtkunstwerke zoals Hoffmanns Sanatorium Purkersdorf (1904-1906) het Cabaret Fledermaustheater (1907) en het Palais Stoclet (1905-1911).

De vroegsecessionistische stijl van de Werkstätte werd belichaamd door de rechthoekige vorm en ingewikkelde constructie van het Palais Stoclet in Brussel. Maar vanaf ongeveer 1915 eiste de consument een luxueuzere stijl en de ontwerpen van de Werkstätte werden overdadiger, zoals het ornamentele interieuren meubelontwerp van Dagobert Peche.

In de jaren ‘20 van de 20e eeuw werkten ook vrouwen in de werkplaatsen. Verscheiden van hen kregen hun opleiding van Moser op de Wiener Kunstgewerbeschule, onder wie Therese Trethan (geschilderd meubilair) en Jutta Sika (keramiek en glas). Door de krachtige, opvallende ontwerpen die contrasteerden met het gebruik van zwart-wit en geometrische raffinement waren de Werkstättedesigns van Hoffmann en Moser een welkom tegengif voor de versieringen en uitbundigheid van de art nouveau.

De Werkstätte was oorspronkelijk in het leven geroepen om eenvoudige kwaliteitsproducten voor het huishouden te produceren. Omdat Hoffmann weigerde kwaliteit in te ruilen voor betaalbaarheid en hij toch een eersteklas product wilde leveren, waren de Werkstätteontwerpen niet aantrekkelijk voor het grote publiek en produceerden de werkplaatsen eigenlijk alleen maar modieuze decoratieve kunst voor de rijken.

De beweging bleef niet beperkt tot Oostenrijk. Door de opening van een verkoopkantoor op Fifth Avenue in New York in 1919, ontstond in de VS een geheel nieuwe markt, en hier en daar doken in de stad voorbeelden op van de nieuwe Weense stijl. Helaas werd deze door de steeds weelderiger vormgeving moeilijk te onderscheiden van de stilistische attributen van de art deco die zijn beste tijd al had gehad. De Werkstätte hield tentoonstellingen in Berlijn (1904) en Hagen (1906) in Duitsland en in Wenen en Brunn (1905) in Oostenrijk, ook deed ze mee aan de Werkbund-Ausstellung (1914) in Keulen en aan de Parijse Exposition Internationale des Arts Décoratifs (1925).

Meer informatie vindt u
via onderstaande links

DESIGN
Design
The design encyclopedia
De Industriële Revolutie

ARTS & CRAFTSBEWEGING
Arts & Crafts Movement
Arts & Crafts
Craftsman Workshops
Neogotiek
Modernisme
William Morris
A. W. N. Pugin
Working Men’s College
Wren’s City Churches
National Association for the Advancement
The Human Hive
Gustav Stickley
Charles F.A. Voysey
John Ruskin
The Stone of Venice
The Great Exhibition

ESTHETIC MOVEMENT
International Exhibition 1862
Christopher Dresser
The Grammar of Ornament
Victoriaanse vormgeving
Victoriaanse ornamenten
Christopher Dresser
Owen Jones
Prerafaëlitische Schilders
Félix Bracquemond 
The Grammar of Ornament
Owen Jones

JAPONISME
Japonisme
Tiffany
Louis Comfort Tiffany
Le Japon Artistique

ART NOUVEAU
Art Nouveau
Henri Toulouse-Lautrec
Hector Guimard
Emile Gallé
René Lalique 
Louis Majorelle
Victor Horta
Henri van de Velde
Louis Comfort Tiffany
Charles Rennie Mackintosh
Peter Behrens
Richard Riemerschmid
Josef Franz Maria Hoffmann
Otto Wagner
Joseph Maria Olbrich
Koloman Moser
Antonio Gaudi

MODERNISME
Nikolaus Pevners
Le Corbusier
Adolf Loos
Ornament und Verbechen
Peter Behrens
Walter Gropius
Ludwig Mies van der Rohe

SECESSION
Secession
Gustav Klimt

ART DECO
JacquesEmile Ruhlmann
René-Jules Lalique
Donald Deskey

DE STIJL
De Stijl
Theo van Doesburg
Jacob Johannes Pieter Oud 
Gerrit Thomas Rietveld

BAUHAUS
Bauhaus
New Bauhaus Chicago
Hochschule für Gestaltung
Breuer
László Moholy–Nagy
Marianne Brandt
Mart Stam

MODERNE STIJL
Moderne stijl
Eileen Gray

STREAMING
Henry Dreyfuss

ORGANIC DESIGN
Organic Design
Frank Lloyd Wright
Charles Alvar Aalto 
Eero Saarinen
Charles Eames en Ray Eames
Pierre Paulin

INTERNATIONALE STIJL
Internationale stijl
Philip Cortelyou Johnson

MODERN SCANDINAVISCH DESIGN
Modern Scandinavisch design
Bruno Mathsson
Josef Frank
Arne Jacobsen
Verner Panton
Borge Mogensen
HansJorgen Wegner
Tapio Veli Ilmari Wirkkala

ZWITSERSE SCHOOL
Adrian Frutiger

SPACE AGE
Richard Sapper

ANTIDESIGN
Alessandro Mendini
Michele de Lucchi
Ettore Sottsass jr.

HIGHTECH
Norman Foster

POSTINDUSTRIALISME
Ron Arad

DECONSTRUCTIVISME
Deconstructivisme
Frank Owen Gehry
Ross Lovegrove

Trendsetters Activiteiten

Josef Franz Maria Hoffmann (1870-1956), Architect, vormgever

Koloman Moser (1868-1918), Schilder, vormgever, metaalbewerker, grafisch ontwerper

Otto Prütscher (1880-1949), Architect, meubelvormgever, juwelier, vormgever

Michael Powolny (1871-1954), Beeldhouwer, keramiekontwerper, leraar

Carl Czeschka (1878-1960),  Architect, schilder, grafisch ontwerper van  sieraden,  gebrandschilderde  ramen, borduurwerk

Jutta Sika (1877-1964) Ontwerper van keramiek en glas

Trendsetters/activiteiten

Josef Franz Maria Hoffmann (1870-1956), Architect, vormgever

Koloman Moser (1868-1918), Schilder, vormgever, metaalbewerker, grafisch ontwerper

Otto Prütscher (1880-1949), Architect, meubelvormgever, juwelier, vormgever

Michael Powolny (1871-1954), Beeldhouwer, keramiekontwerper, leraar

Carl Czeschka (1878-1960),  Architect, schilder, grafisch ontwerper van  sieraden,  gebrandschilderde  ramen, borduurwerk

Jutta Sika (1877-1964) Ontwerper van keramiek en glas