Postmodernisme

Postmodernisme

Historiek

Postmodernisme   (1978-2010)   Met de term postmodernisme worden de stilistische ontwikkelingen bedoeld die een antwoord waren op het rationalisme van de moderne vormgeving. De eerste stap naar het postmodernisme werd gezet in de jaren ‘60, maar de doorbraak kwam pas begin jaren ‘80.

Postmodernisten waren van mening dat het modernisme had geleid tot de creatie van onbegrijpelijke boeken en kunstwerken, zielloze objecten en ongewenste gebouwen die door mensen afschuwelijk werden gevonden. In zijn boek Complexity and Contradiction in Architecture uit 1966 twijfelde Robert Venturi aan waarde die modernisten toekennen aan logica, eenvoud en orde en hij opperde dat dubbelzinnigheid en contradictie ook hun rechtmatigheid hadden.

Venturi beweerde dat moderne architectuur in wezen betekenisloos was. Vroege postmodernisten vonden geometrische abstractie en ornamentloosheid, waar de modernistische architectuur zo gek op was, ontmenselijkend en daarom vervreemdend. Door de Engelse vertaling uit 1972 van Roland Barthes” boek Mythologies (1957) ontstond veel belangstelling voor zijn theorieën over semiotiek, waardoor het idee groeide dat consumenten meer binding met gebouwen en voorwerpen zouden hebben als ze symbolistische elementen bevatten.

Als reactie hierop wilde het postmodernisme beeldende kunst en massacultuur, intellectuele en populistische kunst met elkaar laten versmelten. Versiering werd weer prachtig gevonden en er werd vrijelijk uit andere stijlen geput.

Halverwege de jaren ‘70 gingen Amerikaanse architecten als Michael Graves decoratieve en vaak ironische motieven in hun werk gebruiken. Deze verwezen vaak naar vroegere decoratieve stromingen, zoals de Art Deco, het constructivisme en De Stijl.
Het gebruik van kleur, versiering, reliëf, verwijzingen naar historische stijlen en excentrieke componenten waren typerend voor het werk van Ettore Sottsass, Memphis en Studio Alchimia, en deze elementen werden al snel onderdeel van het postmodernisme.

Alles was fel gekleurd en brutaal: keramiek, textiel, sieraden, zilverwerk, meubilair en verlichting werden in beperkte oplagen geproduceerd door firma’s als Alessi, Artemide, Cassina en Formica. Memphis produceerde een aantal kleinere objecten en meubels met postmoderne kenmerken die vaak “de ultieme fruitsalade” werden genoemd.

Postmodernisten waren speels en humoristisch en hadden een voorliefde voor versiering en kleur, terwijl modernisten daar juist een hekel aan hadden. Ze hadden een onrespectvolle, vrijpostige aanpak en deden alles volgens hun eigen regels. Architectonisch was Philip Johnsons AT&T-gebouw in New York (1978-1983) een voorbeeld van de postmoderne esthetiek en tegelijkertijd een belediging voor het architectuurestablishment vanwege de versieringen en nog erger, vanwege het citeren uit een “mindere” designvorm: het meubelontwerp.

Deze op zich slanke wolkenkrabber die in de internationale stijl is gebouwd, werd gesierd door een barokke geveldriehoek die minachtend de Chippendale-top werd genoemd. Het gebruiken van een visueel idee buiten zijn normale context was een deconstructivistische tactiek die uit de literatuur stamde en in de jaren ‘70 en 80 in de toegepaste kunst opdook.

De Zwitserse school, die door velen werd bekritiseerd omdat hij te koel en formeel zou zijn, begon eind jaren ‘70 zijn kracht te verliezen. Terwijl modernisten het historisme, decoratie en traditie afwezen, gebruikten postmodernistische ontwerpers deze bronnen juist om hun ontwerpmogelijkheden te vergroten.

Gelaagd beeldgebruik, collage en fotomontage geïnspireerd door het kubisme, dada, en allerlei lokale stijlen, droegen eind jaren ‘70 en begin jaren ‘80 bij aan het postmodernisme. Ontwerpers die aanvoelden dat de moderne esthetiek niet meer relevant was voor de postindustriële samenleving, breidden hun visuele taal uit, braken met bestaande regels en onderzochten verschillende periodes, stijlen en culturen.

De postmoderne rebellie werd geleid door Wolfgang Weingart die design experimenteel benaderde, zoals te zien is aan zijn affiches die tegelijkertijd complex en chaotisch, speels en spontaan aandoen. Een andere beroemde ontwerper uit het eind van de 20e eeuw was Milton Glaser, die de beroemde reclamecampagne  I  love NY (1973) verzon en medeoprichter was van de Pushpin-studio’s en wiens humoristische decoratieve technieken tot het postmodernisme leidde.

De anti-rationele aanpak van design was populair in de decadente jaren ‘80, toen de stijl diverser werd en het deconstructivisme, de hightech en het postindustrialisme er deel van uitmaakten. Maar aan het begin van de jaren ‘90, toen de recessie dreigde, gingen ontwerpers op zoek naar een rationelere aanpak. Het postmoderne ethos bestaat echter nog steeds en ook nu vindt er een constante herwaardering plaats van wat essentieel is in design.

Postmodernisme

te koop op het internet

Postmodernisme

te koop op het internet

Meer informatie vindt u
via onderstaande links

DESIGN
Design
The design encyclopedia
De Industriële Revolutie

ARTS & CRAFTSBEWEGING
Arts & Crafts Movement
Arts & Crafts
Craftsman Workshops
Neogotiek
Modernisme
William Morris
A. W. N. Pugin
Working Men’s College
Wren’s City Churches
National Association for the Advancement
The Human Hive
Gustav Stickley
Charles F.A. Voysey
John Ruskin
The Stone of Venice
The Great Exhibition

ESTHETIC MOVEMENT
International Exhibition 1862
Christopher Dresser
The Grammar of Ornament
Victoriaanse vormgeving
Victoriaanse ornamenten
Christopher Dresser
Owen Jones
Prerafaëlitische Schilders
Félix Bracquemond 
The Grammar of Ornament
Owen Jones

JAPONISME
Japonisme
Tiffany
Louis Comfort Tiffany
Le Japon Artistique

ART NOUVEAU
Art Nouveau
Henri Toulouse-Lautrec
Hector Guimard
Emile Gallé
René Lalique 
Louis Majorelle
Victor Horta
Henri van de Velde
Louis Comfort Tiffany
Charles Rennie Mackintosh
Peter Behrens
Richard Riemerschmid
Josef Franz Maria Hoffmann
Otto Wagner
Joseph Maria Olbrich
Koloman Moser
Antonio Gaudi

MODERNISME
Nikolaus Pevners
Le Corbusier
Adolf Loos
Ornament und Verbechen
Peter Behrens
Walter Gropius
Ludwig Mies van der Rohe

SECESSION
Secession
Gustav Klimt

ART DECO
JacquesEmile Ruhlmann
René-Jules Lalique
Donald Deskey

DE STIJL
De Stijl
Theo van Doesburg
Jacob Johannes Pieter Oud 
Gerrit Thomas Rietveld

BAUHAUS
Bauhaus
New Bauhaus Chicago
Hochschule für Gestaltung
Breuer
László Moholy–Nagy
Marianne Brandt
Mart Stam

MODERNE STIJL
Moderne stijl
Eileen Gray

STREAMING
Henry Dreyfuss

ORGANIC DESIGN
Organic Design
Frank Lloyd Wright
Charles Alvar Aalto 
Eero Saarinen
Charles Eames en Ray Eames
Pierre Paulin

INTERNATIONALE STIJL
Internationale stijl
Philip Cortelyou Johnson

MODERN SCANDINAVISCH DESIGN
Modern Scandinavisch design
Bruno Mathsson
Josef Frank
Arne Jacobsen
Verner Panton
Borge Mogensen
HansJorgen Wegner
Tapio Veli Ilmari Wirkkala

ZWITSERSE SCHOOL
Adrian Frutiger

SPACE AGE
Richard Sapper

ANTIDESIGN
Alessandro Mendini
Michele de Lucchi
Ettore Sottsass jr.

HIGHTECH
Norman Foster

POSTINDUSTRIALISME
Ron Arad

DECONSTRUCTIVISME
Deconstructivisme
Frank Owen Gehry
Ross Lovegrove

Belangrijkste kenmerken

Afwijzing van het industriële proces

Vermenging van vroegere stijlen

Decoratie

In grafische vormgeving: gelaagde beelden, collage en fotomontage

Zet vraagtekens bij de nadruk van het modernisme op logica, eenvoud en orde

Bepleit de vermenging van de beeldende kunst en massacultuur, elitaire en populistische kunst

Werkt met symbolisme in de overtuiging dat consument dan meer binding heeft met het ontwerp

Gebruikt visuele ideeën buiten hun normale context

 

Trendsetters Activiteiten

Mario Botta (1943), Architect/vormgever

Andrea Branzi (1938), Vormgever

Michele de Lucchi (1951), Architect, vormgever

Nathalie du Pasquier (1957), Kunstenaar

Aldo Rossi (1931-1997), Architect

Matteo Thun (1952), Keramist, Vormgever

Shiro Kuramata (1934-1991), Vormgever (meubels, interieur)

Michael Graves (1934), Architect, vormgever

Alessandro Mendini (1931), Vormgever

Ettore Sottsass jr. (1917), Vormgever

Philip Cortelyou Johnson (1906 – ), Architect

Paula Scher (1948), Grafisch ontwerper

April Greiman (1948), Grafisch ontwerper

Wolfgang Weingart (1941), Grafisch ontwerper

Phillipe Starck, Ontwerper