Waardebepalingen antiek verkopen antiek kopen
Antiekexperten.com

Modernisme

Modernisme

Historiek

De belangrijkste designbeweging van de 20e eeuw, het modernisme (1880-1940), ontstond naar aanleiding van de toenemende industrialisatie in de 19e en de 20e eeuw. Na de oorlog, toen de beweging nieuwe impulsen kreeg, werden modernistische theorieën en principes bij het plannen en herbouwen van veel Europese steden steeds invloedrijker. Een aantal ethische discussies bereidde de weg voor de ontwikkeling van het modernisme, zoals Nikolaus Pevners beschreef in zijn originele boek Pioneers of the Modern Movement (1936). Onderliggende principes van het modernisme zijn het best vertegenwoordigd in het werk van Le Corbusier. Andere belangrijke vroege modernisten zijn Adolf Loos, Peter Behrens, Walter Gropius en Ludwig Mies van der Rohe.

De ontwikkeling van Fagus-schoenenfabriek: Walter Gropius en Adolf Meyer. Hun fabriek geldt in de geschiedenis van de moderne architectuur nog steeds als groot voorbeeld. Het modernisme wordt vaak verklaard aan de hand van de architectuur, die aangeeft dat de architectuur in die tijd in hoger aanzien stond dan vakmanschap en vormgeving. Toen men besefte dat de hoog- Victoriaanse stijl uit die tijd het gevolg was van corruptie en hebzucht, namen de vroege pioniers van het modernisme, William Morris en A.W.N. Pugin, het initiatief om de samenleving te hervormen door een nieuwe benaderingswijze van design: goed ontworpen van producten voor dagelijks gebruik.

Hoewel beiden pleitbezorgers waren van ambachtelijkheid boven industriële productie, vonden ze ook functionaliteit, eenvoud en bruikbaarheid van het ontwerp essentieel. Bovendien benadrukten ze dat het de morele verantwoordelijkheid van ontwerpers en fabrikanten was om zulke goederen te produceren. Met dit als uitgangspunt kon design gebruikt worden als een democratisch middel voor sociale verandering en dit zou van fundamentele invloed zijn op de ontwikkeling van het modernisme.

In Ornament und Verbrechen (Ornament en misdaad) legde auteur Adolf Loos een verband tussen excessieve decoratie en de verwording van de samenleving. Form ohne Ornament (Vorm zonder ornament) legde juist de nadruk op de kracht van simpele, rationele vormgeving. De stijl wilde decoratie uitbannen en constructivisme en futurisme verheerlijkten de machine. Onder leiding van Walter Gropius werd het Bauhaus opgericht om eenheid te brengen in de kunsten en om de hervormingsidealen van het modernisme in de praktijk te brengen. Door functionaliteit en het gebruik van eersteklas materiaal en industriële methoden had het Bauhaus een enorme impact op het modernisme. Er werd een nieuwe designtaal gecreëerd die overal doordrong, van interieurs en meubilair tot metaalwerk, keramiek, grafiek en architectuur.

In 1927 ontstond de Internationale stijl binnen het modernisme. Met Le Corbusier als voorvechter waren het minimalisme en de industriële stijl slechts twee modernistische onderverdelingen die kenmerkend waren voor deze nieuwe reductivistische machine-esthetiek.

De mode in de jaren 30 werd ook beïnvloed door de internationale stijl, die geometrische abstractie tot in het extreme doorvoerde en voor puur stilistische doeleinden industriële materialen gebruikte in een strenge vormgeving. Hierdoor verloor het modernisme algauw zijn oorspronkelijke ethische betekenis. Dit betekende echter nog niet het einde, want het modernistische stokje werd overgedragen aan Scandinavische ontwerpers als Alvar Aalto, die door zijn pionierswerk in Organic Design aan de vormgeving een menselijker gezicht gaf. Hij inspireerde een hele nieuwe generatie modernistische ontwerpers.

De internationale stijl die de Amerikaanse architectuur in de jaren 20 en 30 domineerde, is een voorbeeld van hoe het modernisme zich sindsdien heeft gemanifesteerd in verschillende regionale stromingen, van het brutalisme tot het Rectilinearisme. Het modernisme had geen manifest zoals de meeste stijlen en er waren ook geen ‘leden’. Het bestond uit verschillende mensen die verbonden waren door dezelfde waarden en een gemeenschappelijke esthetiek. De modernistische visie op moderniteit en zijn passie voor het uitproberen van de nieuwste materialen en technologie werden zichtbaar gemaakt in een eenvoudig ontwerp, een gladde afwerking, minimale modellering, geen aangebrachte of integrale versiering en het gebruik van witte ruimtes. 

Belangrijkste kenmerken

  • Onversierde, simpele vormen
  • Gladde afwerking
  • Minimale opsmuk
  • Het modernismeontstond door de verdere industrialisering en was de belangrijkste designbeweging van de 20e eeuw
  • Het idee dat design gebruikt kon worden als democratisch instrument voor sociale verandering had een fundamentele invloed op het modernisme
  • Overdreven versiering werd in verband gebracht met de verwording van de samenleving; er werd nadruk gelegd op de waarde van eenvoudige rationele ontwerpen die geschikt moesten zijn voor industriële productie
  • Het modernismewilde de nieuwste materialen en technologie gebruiken en velen vonden dit de beste design taal voor het machinetijdperk
 
DE BELANGRIJKSTE
STIJLPERIODES & DESIGNERS

Klik op onderstaande linken om
de infopagina’s te raadplegen
op deze website

Arts And Craftsbeweging
William Morris
A.W.N. Pugin
Arthur Heygate Mackmurdo
Charles R. Ashbee
Gustav Stickley

Esthetic Movement
Edward William Godwin
Louis Comfort Tiffany
François Eugène Rousseau

Japonisme
Siegfried Bing

Art Nouveau
Hector Guimard  
Emile Gallé  
Louis Majorelle  
Victor Horta  
Henri van de Velde
Charles Rennie Mackintosh  
Richard Riemerschmid  
Josef Franz Maria Hoffmann  
Otto Wagner  
Josef Maria Olbrich  
Koloman Moser  
Antonio Gaudy y Cornet

Modernisme
Charles Edouard Jeanneret
Le Corbusier
 
Adolf Loos  
Peter Behrens  
Walter Adolph Gropius  
Ludwig Mies van der Rohe

Secession
Wiener Werkstätte
Deutscher Werkbund

Gustav Klimt  
Otto Prütscher
Bruno Paul

Art Deco
JacquesEmile Ruhlmann  
René Jules Lalique  
A.M. Cassandre  
Donald Deskey

De Stijl
Theo van Doesburg
Jacob Johannes Pieter Oud
Gerrit Thomas Rietveld

Bauhaus
Marcel Lajos Breuer  
László Moholy Nagy  
Marianne Brandt  
Mart Stam

Moderne Stijl
Karl Emanuel Martin Kern Weber
Eileen Moray Gray  
Walter Dorwin Teague  
Raymond Fernand Loewy

Streamlining
Henry Dreyfuss

Organic Design
Frank Lloyd Wright  
Charles Alvar Aalto  
Eero Saarinen  
Charles Eames  & Ray Eames  
Pierre Paulin

Internationale Stijl
Philip Cortelyou Johnson

Modern Scandinavisch Design
Bruno Mathsson  
Josef Frank  
Arne Jacobsen  
Verner Panton  
Henning Koppel  
Borge Mogensen  
HansJorgen Wegner  
Tapio Veli Ilmari Wirkkala  
Timo Sarpaneva

Zwitserse School
Adrian Frutiger

Pop Art
Peter Murdoch

Space Age
Eero Aarnio  
Olivier Mourgue  
Marco Zanuso sr.
Richard Sapper

Antidesign
Alessandro Mendini  
Michele de Lucchi  
Ettore Sottsass jr.

Hightech
Norman Foster  
Ward Bennett

Postindustrialisme
Tom Dixon  
Ron Arad

Postmodernisme
Mario Botta  
Andrea Branzi  
Nathalie du Pasquier
Aldo Rossi  
Matteo Thun  
Shiro Kuramata
Micael Graves  
Alessandro Mendini  
April Greiman

Memphis

Deconstructivisme
Frank Owen Gehry
Daniel Weil  
Ross Lovegrove